Khí cacbonic (CO2) vốn được coi là một phần quen thuộc của tự nhiên, xuất hiện ở khắp mọi nơi từ bầu khí quyển cho đến hơi thở của con người. Thế nhưng, trong môi trường lao động, đặc biệt là những không gian kín, CO2 lại trở thành mối nguy hiểm thầm lặng.
Người lao động có thể bị suy giảm sức khỏe, giảm khả năng tập trung, thậm chí ngạt khí dẫn đến tai nạn lao động nghiêm trọng nếu tiếp xúc với nồng độ CO2 cao trong thời gian dài.
Nhiều vụ tai nạn ngạt khí trong kho lạnh, hầm chứa, khu vực sản xuất hoặc những nơi sử dụng lò hơi, nồi hơi cho thấy mức độ nguy hiểm mà CO2 có thể gây ra nếu doanh nghiệp không có biện pháp kiểm soát phù hợp.
Chính vì vậy, việc hiểu rõ CO2 là gì, nguồn phát sinh từ đâu, tác hại đối với người lao động và cách phòng tránh như thế nào là yêu cầu bắt buộc đối với bất kỳ đơn vị sản xuất, vận hành nào.
Nắm bắt đúng nhu cầu thực tiễn đó, An Toàn Doanh Nghiệp đã phát triển các chương trình đào tạo, tư vấn và hỗ trợ doanh nghiệp xây dựng hệ thống kiểm soát khí độc một cách bài bản. Giúp doanh nghiệp giảm rủi ro tai nạn, bảo vệ sức khỏe người lao động và từng bước hướng đến môi trường sản xuất an toàn, bền vững.
Khí cacbonic là gì?
Khí cacbonic (hay có tên hóa học là CO2) là một trong những loại khí phổ biến nhất trong khí quyển. Đây là hợp chất hóa học gồm một nguyên tử carbon và hai nguyên tử oxy, tồn tại tự nhiên trong hơi thở con người, trong quá trình phân hủy của sinh vật, trong sự cháy của vật liệu và rất nhiều các hoạt động tự nhiên khác.
Mặc dù CO2 đóng vai trò quan trọng trong chu kỳ quang hợp của cây xanh và được xem là thành phần thiết yếu của hệ sinh thái. Nhưng khi xuất hiện trong môi trường làm việc với nồng độ vượt mức cho phép, khí này trở thành một mối nguy hiểm rất lớn.
Trong môi trường lao động, CO2 thường tăng cao khi khu vực làm việc thiếu thông gió hoặc chứa nhiều nguồn phát sinh như thiết bị đốt, lò hơi, kho lạnh hay khu vực sản xuất công nghiệp.
Việc không thể nhìn thấy, ngửi thấy hoặc cảm nhận được khiến nhiều người không ý thức mức độ nguy hiểm của khí CO2. Chính điều này làm cho CO2 trở thành “kẻ giết người thầm lặng”, gây ra nhiều vụ ngạt khí nghiêm trọng mà không hề có cảnh báo sớm.
Xem thêm: Đào tạo quan trắc môi trường lao động
Những nguồn phát sinh khí CO2
CO2 có thể xuất hiện ra từ nhiều nguồn khác nhau, từ tự nhiên và cả trong các hoạt động sản xuất công nghiệp. Ta có thể đi tìm hiểu sâu vào như sau:
Khí CO2 thường phát sinh trong sản xuất công nghiệp
Trong tự nhiên
Khí CO2 được sản sinh liên tục từ nhiều quá trình tự nhiên. Khi động vật và con người hô hấp, CO2 được thải ra môi trường. Khi xác động vật hoặc thực vật phân hủy, CO2 cũng được giải phóng. Hiện tượng núi lửa phun trào, cháy rừng hoặc quá trình trao đổi khí giữa đại dương và khí quyển cũng tạo ra lượng CO2 lớn.
Tuy nhiên, vì sự cân bằng tự nhiên nhờ cây xanh hấp thụ CO2 thông qua quang hợp nên các nguồn này hiếm khi gây nguy hại trực tiếp cho con người trong môi trường ngoài trời.
Trong sản xuất công nghiệp
Khác với tự nhiên, CO2 trong sản xuất công nghiệp có thể tích tụ nhanh chóng và ở nồng độ rất cao. Những khu vực sử dụng lò hơi, nồi hơi, hệ thống đốt nhiên liệu, các quy trình hóa học như lên men, sản xuất xi măng, sản xuất thép hoặc khu vực đốt gas thường là nơi phát sinh lượng CO2 rất lớn.
Nếu doanh nghiệp không trang bị hệ thống thông gió tốt, khí CO2 có thể tích tụ tại những điểm kín, đặc biệt là trong khi lạnh, hầm chứa hoặc các phòng sản xuất khép kín. Người lao động làm việc trong các không gian này có nguy cơ cao bị ngộ độc khí hoặc ngạt thở chỉ trong thời gian ngắn.
Xem thêm: Đào tạo quan trắc môi trường lao động
Tác hại của khí cacbonic đối với người lao động
Mặc dù là một loại khí quan trọng và cần thiết để thực hiện trao đổi hô hấp, thế nhưng khi tiếp nhận một lượng lớn CO2, con người nói chung và người lao động nói riêng sẽ có thể đối diện với rất nhiều tác hại nguy hiểm. Một số ví dụ kể đến như sau:
CO2 khiến người lao động thấy nặng đầu, choáng váng
Ảnh hưởng cấp tính của khí cacbonic
Ở nồng độ thấp, CO2 không gây ra triệu chứng rõ rệt. Nhưng khi nồng độ bắt đầu tăng lên, cơ thể người sẽ phản ứng ngay lập tức. Người lao động thường cảm thấy nặng đầu, choáng váng và khó tập trung. Khi CO2 vượt mức an toàn trong vài phút, cảm giác khó thở xuất hiện vì lượng oxy trong không khí đã giảm đáng kể. Nhịp tim tăng nhanh, cơ thể bắt đầu đổ mồ hôi lạnh, thậm chí hoa mắt và mất tăng bằng.
Đến mức nồng độ cao hơn, người lao động có thể bị rơi vào trạng thái mất ý thức đột ngột. Nguy hiểm nhất, nếu CO2 đạt nồng độ cực kỳ cao, người lao động có thể tử vong trong vài phút do cơ thể không còn đủ oxy để duy trì hỏa động của não và tim. Điều đáng sợ nhất chính là quá trình này diễn ra rất nhanh, âm thầm, khiến người lao động gần như không có thời gian để phản ứng.
Xem thêm: Dịch Vụ Đào Tạo Cấp Chứng Chỉ An Toàn Lao Động Uy Tín
Ảnh hưởng mãn tính của khí CO2
Không chỉ tác động tức thì, khí cacbonic còn để lại hậu quả lâu dài nếu người lao động tiếp xúc thường xuyên trong môi trường có CO2 cao nhưng chưa đủ để gây ngạt. Khi phải làm việc trong không gian kém thông khí mỗi ngày, cơ thể liên tục đối mặt với tình trạng thiếu oxy nhẹ. Điều này dẫn đến các triệu chứng như rối loạn giấc ngủ stress kéo dài, suy giảm trí nhớ, đau đầu mãn tính, khó thở hoặc giảm hiệu suất làm việc rõ rệt.
Về lâu dài, những người chịu tác động của CO2 cao còn có nguy cơ mắc các chứng bệnh về hô hấp, rối loạn nội tiết và suy giảm chức năng tim mạch. Đây là lý do doanh nghiệp cần giám sát chất lượng không khí thường xuyên để tránh tác động âm thầm nhưng nguy hiểm này.
Khí CO2 tăng nguy cơ bệnh mãn tính cho người lao động
Những dấu hiệu nhận biết đang bị nhiễm khí cacbonic
Người lao động cần đặc biệt lưu ý các dấu hiệu như cảm giác ngột ngạt, khó thở hoặc hơi thở trở nên nặng nề bất thường. Nếu cơ thể đột ngột xuất hiện các triệu chứng như đau đầu dữ dội, buồn ngủ không rõ lý do hoặc choáng váng khi mới bước vào khu vực làm việc, đó có thể là dấu hiệu CO2 tăng cao.
Khi tình trạng nghiêm trọng hơn, tầm nhìn có thể bị mờ, bước đi loạng choạng và cảm giác mất phương hướng xuất hiện. Nếu không rời khỏi khu vực ngay lập tức, nguy cơ mất ý thức là rất cao.
Những dấu hiệu này rất dễ bị nhầm lẫn với mệt mỏi hoặc thiếu ngủ. Nhưng nếu xảy ra đồng thời cho nhiều người trong cùng khu vực, doanh nghiệp cần kiểm tra ngay nồng độ CO2 để tránh sự cố nguy hiểm.
Xem Thêm: Đào Tạo Cấp Thẻ An Toàn Lao Động
Biện pháp phòng tránh khí cacbonic trong lao động
Để ngăn chặn tác động của CO2 đối với người lao động, các doanh nghiệp nên và cần thực hiện những biện pháp sau:
Kiểm soát nguồn khí thải
Doanh nghiệp cần xác định rõ nguồn phát sinh CO2 để có giải pháp kiểm soát hiệu quả. Các thiết bị đốt cần được bảo trì thường xuyên để tránh rò rỉ khí. Những khu vực sản xuất tạo ra khí CO2 phải được tách biệt và giám sát liên tục. Việc tối ưu quy trình vận hành, sử dụng nhiên liệu sạch và nâng cấp hệ thống máy móc cũng góp phần giảm đáng kể lượng khí thải sinh ra.
Cải thiện hệ thống thông gió
Thông gió là yếu tố quyết định để duy trì nồng độ CO2 ở mức an toàn. Các nhà xưởng cần có hệ thống thông gió cơ học hoặc tự nhiên đủ mạnh để đưa không khí ô nhiễm ra ngoài và thay thế bằng không khí sạch. Những khu vực dễ tích tụ khí nên được bố trí các cửa hút, xả khí hợp lý. Đối với môi trường kín như kho lạnh, hầm chứa, việc trang bị cảm biến đo Co2 là hoàn toàn cần thiết.
Nồng độ CO2 giảm nhờ hệ thống thông gió
Trang bị bảo hộ cho người lao động
Ở môi trường có nguy cơ cao, người lao động cần được trang bị mặt nạ, thiết bị đo khí cầm tay và dụng cụ hỗ trợ thở. Các thiết bị này giúp họ phát hiện sớm tình trạng tăng CO2 trước khi cơ thể phản ứng, tránh những tai nạn đáng tiếc.
Đào tạo kiến thức an toàn khí độc ngạt trong lao động
Trang bị kiến thức cho người lao động đóng vai trò quan trọng không kém các giải pháp kỹ thuật. Khi được đào tạo đúng cách, người lao động sẽ nhận biết rõ các dấu hiệu nguy hiểm, hiểu cách thoát hiểm an toàn và biết sử dụng đúng thiết bị đo khí. Điều này giúp giảm thiểu rủi ro và nâng cao khả năng bảo vệ của họ trong mọi tình huống.
Khí cacbonic có thể âm thầm gây hại mà không hề để lại bất kỳ tín hiệu cảnh báo rõ ràng nào. Và tất nhiên là chính đặc tính vô hình đó mới là nguyên nhân khiến nhiều tai nạn ngạt khí xảy ra mỗi năm tại các cơ sở sản xuất.
Điều đáng nói là phần lớn những tai nạn liên quan đến khí CO2 hoàn toàn có thể phòng tránh nếu doanh nghiệp xây dựng được hệ thống theo dõi, kiểm soát và đào tạo nhân viên đúng cách.
Đây cũng là lý do các chương trình đào tạo an toàn khí độc của An Toàn Doanh Nghiệp được nhiều đơn vị tin tưởng. Với phương pháp đào tạo gần gũi, dễ hiểu và bám sát thực tế sản xuất, An Toàn Doanh Nghiệp giúp người lao động nhận biết sớm các dấu hiệu nguy hiểm, biết cách tự bảo vệ bản thân và sử dụng các thiết bị an toàn.
Đào tạo kiến thức an toàn về khí độc là cách hạn chế rủi ro cho NLĐ
Hơn thế nữa, các chuyên gia của An Toàn Doanh Nghiệp còn hỗ trợ doanh nghiệp xây dựng quy trình kiểm soát khí độc từ bên trong, bao gồm đánh giá khu vực nguy cơ, bố trí hệ thống thông gió, lựa chọn thiết bị đo khí phù hợp và xây dựng quy trình phản ứng khẩn cấp.
Khi doanh nghiệp nghiêm túc đầu tư vào công tác bảo vệ sức khỏe và an toàn, ngoài giúp cán bộ lao động yên tâm công tác, mà còn củng cố được hình ảnh chuyên nghiệp của công ty trong mắt đối tác, khách hàng và xã hội. Hãy liên hệ ngay đến An Toàn Lao Động để được tư vấn và hỗ trợ kịp thời.
