An toàn khi làm việc với hóa chất là phải trang bị đủ và đúng đồ bảo hộ lao động, đọc kỹ và hiểu rõ bảng dữ liệu an toàn của hóa chất. Đồng thời chuẩn bị các phương án xử lý khi có sự cố.
Hóa chất công nghiệp có mặt hầu hết ở các ngành nghề như vệ sinh công nghiệp, xử lý nước, phòng thí nghiệm, dệt nhuộm, luyện kim, chế biến thực phẩm… Mặc dù đóng vai trò quan trọng nhưng hóa chất lại ẩn chứa những rủi ro cực lớn nếu người lao động không nắm rõ cách sử dụng, xử lý và bảo quản. Một giọt hóa chất rơi vào mắt, tiếp xúc da, hay hít phải cũng có thể để lại hậu quả nghiêm trọng. Từ ngộ độc cho đến bỏng hóa chất, tổn thương hô hấp, ung thư, thậm chí tử vong. Vì vậy, nắm vững quy tắc an toàn khi làm việc với hóa chất không chỉ là nhiệm vụ bắt buộc theo pháp luật, mà còn là lá chắn sinh mạng cho người lao động và cả hệ thống sản xuất.
Các hóa chất độc hại trong công nghiệp là gì?
Trong môi trường sản xuất công nghiệp, hóa chất độc hại là khái niệm dùng để chỉ những chất có khả năng gây nguy hiểm cho sức khỏe con người hoặc làm tổn hại tới môi trường nếu tiếp xúc không đúng cách. Chúng có thể ăn mòn, gây cháy nổ, gây ngộ độc cấp và mãn tính, hoặc tích lũy lâu dài trong cơ thể. Dưới đây là ví dụ các nhóm hóa chất thường gặp khi làm việc:
Nhóm hóa chất gây ăn mòn gây bỏng sâu, phá hủy mô, hỏng mắt, ăn mòn thiết bị:
- Axit mạnh: H₂SO₄ (axit sulfuric), HCl (axit clohydric), HNO₃ (axit nitric)
- Bazơ mạnh: NaOH (xút ăn da), KOH
Nhóm hóa chất dễ cháy nổ chỉ với một tia lửa nhỏ:
- Cồn công nghiệp (ethanol, methanol)
- Xăng, dầu, toluen, acetone
- Khí gas: LPG, propan, butan
Nhóm hóa chất độc cấp tính gây ngộ độc ngay khi hít, nuốt hoặc tiếp xúc.
- CO (carbon monoxide) gây ngạt nhanh
- H₂S (hydro sulfide) độc mạnh, gây tử vong trong vài giây
- Cyanide (xianua)
- Chì, thủy ngân trong sản xuất điện tử
Nhóm hóa chất gây độc mãn tính, tích lũy lâu dài trong cơ thể gây bệnh nghề nghiệp:
- Benzen: ung thư máu
- Asen: tổn thương gan, da, ung thư
- Dung môi hữu cơ: tổn thương thần kinh
- Kim loại nặng (Pb, Hg, Cd): tổn hại thần kinh, thận
Nhóm hóa chất gây kích ứng đỏ da, ngứa, khó thở, ho hoặc bỏng:
- Amoniac (NH₃)
- Clo (Cl₂)
- Một số chất trong sơn, keo dán, dung môi
Nhóm hóa chất gây nguy hại môi trường:
- Thuốc bảo vệ thực vật
- Chất tẩy rửa công nghiệp
- Dầu, mỡ, kim loại nặng
- PCBs, dioxin
Nhóm hóa chất oxy hóa mạnh, dễ gây cháy nổ khi tiếp xúc với chất hữu cơ:
- Natri peroxit
- Kali nitrat
- Clo, oxi nén
Hóa chất trong công nghiệp có nhiều loại với các hình dạng khác nhau
Mức độ nguy hiểm khi làm việc với hóa chất
Làm việc với hóa chất luôn tiềm ẩn nhiều rủi ro, bởi chỉ một giọt nhỏ hay một hơi khí thoát ra cũng có thể gây tổn thương cho người lao động. Dưới đây là các dạng nguy hại để bạn nhận diện và kiểm soát tốt hơn khi làm việc.
- Tiếp xúc qua da: gây bỏng, ăn mòn, nổi mẩn, kích ứng. Một số hóa chất có thể thấm vào máu thông qua da, gây bệnh.
- Hít phải: Gây khó thở, ho khan, tổn thương phổi, phù phổi cấp và cả tác hại lên hệ thần kinh.
- Nuốt phải: Gây nhiễm độc cấp, tổn thương dạ dày, ruột, đe dọa tính mạng.
Tổng hợp các quy tắc an toàn khi làm việc với hóa chất
Khi tiếp xúc với hóa chất độc hại, mỗi thao tác nhỏ đều rất quan trọng, chỉ cần một bước sơ suất cũng có thể gây ra sự cố nghiêm trọng. Vì vậy, nắm vững các quy tắc an toàn khi làm việc với hóa chất là chìa khóa giúp người lao động bảo vệ bản thân và đảm bảo môi trường làm việc luôn kiểm soát tốt rủi ro.
- Hiểu rõ hóa chất – đọc SDS/MSDS
- Trang bị đúng PPE bảo hộ
- Tuân thủ quy trình pha chế, vận chuyển, sử dụng
- Giữ khoảng cách an toàn với lửa, nguồn nhiệt, tia lửa điện
- Không trộn hóa chất khi chưa hiểu tính chất
- Sử dụng đúng công cụ chứa, khuấy, vận chuyển
- Thông gió tốt tại khu vực làm việc
- Có sẵn bộ xử lý sự cố và đào tạo định kỳ
- Bảo quản hóa chất theo đúng tiêu chuẩn ngành
Những lưu ý quan trọng để đảm bảo an toàn khi làm việc với hóa chất
Làm việc với hóa chất đòi hỏi sự cẩn trọng tuyệt đối để hạn chế tối thiểu sự cố ngoài ý muốn. Và dưới đây là những lưu ý quan trọng để đảm bảo an toàn tối đa khi tiếp xúc và sử dụng hóa chất.
Để an toàn khi làm việc với hóa chất, bạn cần đọc hiểu thành phần bên trong
Đọc hiểu hóa chất và trang bị bảo hộ lao động trước khi tiếp xúc hóa chất
Tài liệu SDS (Safety Data Sheet) có nội dung mô tả nguy cơ hóa chất, cách sử dụng an toàn và hướng dẫn cách xử lý khi tràn đổ, cách sơ cứu nếu tiếp xúc. Song song đó, người lao động cũng cần sử dụng những trang bị bảo hộ PPE cần thiết khi tiếp xúc với hóa chất. Vì thế, người lao động phải đọc, hiểu và được đào tạo trước khi làm việc.
Tuân thủ nghiêm và thực hiện đúng quy trình làm việc với hóa chất
Khi làm việc với hóa chất, quy trình an toàn không phải là những bước mang tính hình thức, mà là hàng rào bảo vệ giúp người lao động tránh khỏi những rủi ro không nhìn thấy bằng mắt thường. Việc tuân thủ đúng từng là cách đảm bảo mọi thao tác đều được kiểm soát và hạn chế tối đa sự cố.
- Kiểm tra nhãn – thông tin cảnh báo – SD
- Chỉ pha chế trong khu vực thông gió tốt
- Dùng dụng cụ chuyên dụng (không dùng chai thực phẩm)
- Không hút thuốc, không ăn uống trong khu vực hóa chất
- Không để hóa chất tiếp xúc với nhiệt độ cao và nguồn lửa
- Không tự ý pha trộn hóa chất khi chưa hiểu phản ứng
Biết cách xử lý khi có sự cố về hóa chất xảy ra
Khi có sự cố hóa chất, điều quan trọng nhất là bình tĩnh, cách ly và xử lý. Nếu giải quyết đúng cách sẽ giúp giảm thiệt hại và cứu tính mạng người lao động.
- Tràn đổ hóa chất: Sử dụng cồn hấp phụ, khăn chuyên dụng hoặc thùng cát để thu gom lại, xử lý theo đúng quy định. Đồng thời cô lập khu vực này, đặt biển cảnh báo
- Hóa chất bắn vào mắt, da: Rửa ngay dưới vòi nước ít nhất 15–20 phút, tuyệt đối không chà xát. Tốt nhất là hãy chuyển nạn nhân đến cơ sở y tế
- Hít phải hơi hóa chất: Đưa ra nơi thoáng khí, nới lỏng quần áo, hỗ trợ hô hấp và gọi cấp cứu nếu nạn nhân khó thở.
- Hóa chất cháy nổ: Dùng bình chữa cháy phù hợp, tuyệt đối không dùng nước với hóa chất để tránh xảy ra phản ứng phụ.
Khi có sự cố về hóa chất, bạn cần bình tĩnh để có hướng xử lý đúng
Thực hiện bảo quản hóa chất đúng cách
Bảo quản hóa chất đúng chuẩn quyết định 50% mức độ an toàn của cả doanh nghiệp. Hãy coi kho hóa chất như kho đạn, mọi sai sót trong bảo quản đều có thể dẫn đến sự cố nghiêm trọng.
- Lưu trữ theo từng nhóm hóa chất (axit – bazơ – dung môi – chất oxy hóa…).
- Không đặt hóa chất gần nguồn lửa, nắng trực tiếp, máy phát nhiệt.
- Dùng tủ hóa chất chuyên dụng với hệ thống thông gió.
- Tất cả chai/lọ phải dán nhãn rõ ràng, không để hóa chất không rõ tên.
- Đóng kín nắp sau sử dụng, đặt đúng vị trí.
- Kiểm tra định kỳ vỏ chai, nơi chứa, kho hóa chất.
An toàn khi làm việc với hóa chất là yêu cầu bắt buộc trong mọi doanh nghiệp có sử dụng hóa chất công nghiệp. Việc nắm rõ đặc tính hóa chất, tuân thủ quy trình, trang bị PPE, biết cách xử lý sự cố và bảo quản đúng không chỉ giúp bảo vệ người lao động mà còn đảm bảo an toàn sản xuất, tránh rủi ro về cháy nổ, ngộ độc và ô nhiễm môi trường. Và để tập thể nhân viên của công ty an toàn khi làm việc với hóa chất thì cần phải qua khóa huấn luyện với An Toàn Doanh Nghiệp. Với chất lượng giảng dạy tốt, kiến thức sát thực tế không chỉ giúp nhân viên hoàn thành tốt khóa học, nhận chứng chỉ mà còn đảm bảo quy trình làm việc an toàn khi tiếp xúc với hóa chất.
