Hoạt động sản xuất, kinh doanh hiện đại đang bước vào giai đoạn mà tính bền vững không còn là lựa chọn. Nó đã trở thành tiêu chuẩn bắt buộc. Các doanh nghiệp dù lớn hay nhỏ đều chịu áp lực phải công khai minh bạch về mức phát thải nhà khí nhà kính và đưa ra chiến lược giảm phát thải phù hợp. Đó cũng là lý do báo cáo CO2 ngày càng được chú trọng và xem như “tấm gương” phản chiếu tác động môi trường của doanh nghiệp.
Tuy nhiên, việc lập báo cáo CO2 không chỉ đơn thuần là thu thập số liệu rồi đưa vào biểu mẫu. Doanh nghiệp phải hiểu rõ phạm vi phát thải, chuẩn tính toán, hệ số quy đổi và tuân thủ đúng quy định của pháp luật Việt Nam cũng như tiêu chuẩn quốc tế. Chính vì vậy, ngày càng nhiều doanh nghiệp lựa chọn dịch vụ hỗ trợ lập báo cáo CO2 của An Toàn Doanh Nghiệp để giúp tối ưu dữ liệu, đảm bảo trình bày báo cáo chính xác ngay lần đầu tiên. Để hiểu vì sao báo cáo CO2 quan trọng và doanh nghiệp cần thực hiện như thế nào, hãy cùng đi sâu vào từng nội dung dưới đây.
Báo cáo CO2 là gì? Những thành phần có trong báo cáo CO2
Để hiểu rõ vai trò của báo cáo CO2, trước hết cần nắm được bản chất của loại báo cáo này và những nội dung chính mà doanh nghiệp phải thể hiện.
Báo cáo CO2 là tài liệu thể hiện lượng khí CO2 và các loại khí nhà kính khác phát thải trong quá trình hoạt động của doanh nghiệp. Theo Nghị định 06/2022/NĐ-CP và Thông tư 01/2022/TT-BTNMT, nhiều nhóm cơ sở phải thực hiện kiểm kê khí nhà kính định kỳ và báo cáo lên cơ quan quản lý nhà nước.
Một báo cáo CO2 tiêu chuẩn thường bao gồm:
Phạm vi kiểm kê (Scopes)
Doanh nghiệp phải xác định rõ phạm vi phát thải thuộc:
- Scope 1: Nguồn phát thải trực tiếp (đốt nhiên liệu tại chỗ, phương tiện thuộc sở hữu…)
- Scope 2: Phát thải gián tiếp từ năng lượng mua vào (điện, nhiệt…)
- Scope 3: Phát thải gián tiếp khác (vận chuyển thuê ngoài, xử lý chất thải , chuỗi cung ứng…)
Dữ liệu hoạt động và hệ số phát thải
Doanh nghiệp cần thu thập số liệu về nhiên liệu tiêu thụ, điện năng sử dụng, lượng chất thải…và áp dụng hệ số phát thải phù hợp theo tiêu chuẩn quốc tế hoặc của Bộ TN&MT.
Tính toán lượng khí nhà kính
Dựa trên công thức định sẵn, lượng Co2 tương đương (tCO2e) sẽ được quy đổi từ từng nguồn phát thải.
Phân tích và đánh giá
Doanh nghiệp cần làm rõ:
- Nguồn phát thải lớn nhất
- Xu hướng phát thải qua các năm
- Các rủi ro, thách thức liên quan
Đề xuất giải pháp giảm phát thải
Bao gồm: Chuyển đổi năng lượng, tối ưu vận hành, cải tiến công nghệ, tiết kiệm nhiên liệu…
Báo cáo CO2 vì vật không chỉ là con số, mà còn là bản sức khỏe môi trường của doanh nghiệp.
Có nhiều giải pháp để giảm phát khí thải
Vì sao các doanh nghiệp cần lập báo cáo CO2?
Không lập báo cáo CO2 đồng nghĩa doanh nghiệp không biết mình phát thải bao nhiêu, không có cơ sở để đưa ra giải pháp thiểu và có nguy cơ vi phạm pháp luật. Dưới đây là những lý do quan trọng nhất khiến báo cáo CO2 trở nên cần thiết.
Tuân thủ quy định của luật pháp Việt Nam và tiêu chuẩn quốc tế
Việt Nam đã cam kết mạnh mẽ tại COP26 về việc đưa mức phát thải ròng về “0” vào năm 2050. Để thực hiện mục tiêu này, Chính phủ ban hành Nghị định 06/2022/NĐ-CP, yêu cầu nhiều nhóm doanh nghiệp phải:
- Thực hiện kiểm kê khí nhà kính định kỳ
- Báo cáo phát thải lên Bộ TN&MT
- Xây dựng kế hoạch giảm phát thải
Các nhóm ngành có phát thải cao như sản xuất năng lượng, thép, xi măng, vận tải, chất thải…đều nằm trong lộ trình bắt buộc.
Ngoài ra, các tiêu chuẩn quốc tế như ISO 14064, GHG Protocol, ESG reporting, CBAM của EU…yêu cầu doanh nghiệp minh bạch về khí thải nếu muốn xuất khẩu hoặc tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu. Doanh nghiệp càng báo cáo minh bạch, càng chứng tỏ mình sẵn sàng hội nhập và tuân thủ thông lệ quốc tế.
Xây dựng hình ảnh doanh nghiệp xanh
Giữa thời đời người tiêu dùng ưu tiên các thương hiệu bền vững, báo cáo CO2 là công cụ giúp giúp doanh nghiệp tạo dựng hình ảnh tích cực. Một doanh nghiệp có báo cáo CO2 tốt không chỉ được đánh giá cao bởi khách hàng, mà còn dễ thu hút nguồn vốn đầu tư xanh, tham gia các chương trình tín chỉ carbon hoặc mở rộng vào thị trường quốc tế yêu cầu tiêu chuẩn môi trường chặt chẽ.
Khi công bố báo cáo CO2, doanh nghiệp chứng minh rằng mình:
- Có trách nhiệm với môi trường
- Chủ động giảm phát thải
- Minh bạch và sẵn sàng cải thiện
- Đáp ứng tiêu chí ESG mà nhà đầu tư ngày càng quan tâm.
Hình ảnh doanh nghiệp xanh tạo ấn tượng tốt trong mắt khách hàng
Tối ưu chi phí khi vận hành doanh nghiệp
Nhiều doanh nghiệp nghĩ rằng kiểm kê khí nhà kính là “chi phí”, nhưng thực tế đây lại là công cụ giúp tiết kiệm chi phí rất hiệu quả. Các doanh nghiệp áp dụng quản lý phát thải bài bản thường giảm được từ 10-30% chi phí năng lượng sau 1-2 năm.
Thông qua báo cáo CO2, doanh nghiệp sẽ nhận ra:
- Thiết bị nào tiêu tốn năng lượng nhất
- Công đoạn nào phát thải nhiều nhất
- Quá trình nào gây lãng phí tài nguyên
- Chi phí năng lượng bị đội lên vì đâu
Nhờ đó, doanh nghiệp có thể tối ưu sản xuất, giảm tiêu thụ nhiên liệu, tiết kiệm điện, loại bỏ lãng phí và nâng cao hiệu suất máy móc.
Quy trình lập báo cáo CO2
Báo cáo CO2 cần thực hiện theo đúng chuẩn mực để đảm bảo tính chính xác, minh bạch và được cơ quan quản lý chấp thuận. Dưới đây là quy trình tiêu chuẩn mà doanh nghiệp có thể áp dụng.
Xác định phạm vi kiểm kê
Bước đầu tiên và quan trọng nhất là xác định phạm vi phát thải theo quy định của GHG Protocol hoặc hướng dẫn của Bộ Tài nguyên & Môi trường. Việc xác định phạm vi này giúp doanh nghiệp biết chính xác mình đang phát thải từ đâu và mức độ ảnh hưởng như thế nào.
Doanh nghiệp cần xác định:
- Scope 1: Các nguồn phát thải thực tiếp do doanh nghiệp kiểm soát (đốt nhiên liệu, khí rò rỉ, phương tiện vận hành…)
- Scope 2: Các nguồn phát thải gián tiếp từ năng lượng mua vào (điện, hơi nước, lạnh…)
- Scope 3: Các nguồn phát thải gián tiếp khác như vận chuyển thuê ngoài, chất thải, hoạt động của nhà cung cấp, di chuyển công tác..
Cần xác định phạm vi khi lập báo cáo CO2
Thu thập dữ liệu hoạt động
Đây là bước tốn nhiều thời gian nhất vì doanh nghiệp phải thu thập toàn bộ dữ liệu nguyên liệu, năng lượng, hoạt động liên quan đến phát thải. Quá trình thu thập dữ liệu càng chi tiết, báo cáo CO2 càng chính xác và giá trị đối với doanh nghiệp.
Các loại dữ liệu gồm:
- Số liệu điện năng tiêu thụ
- Nhiên liệu (xăng, dầu, khí hóa lỏng, than…)
- Lượng nước, hơi, nhiệt tiêu thụ
- Dữ liệu vận chuyển nội bộ và giao nhận
- Số liệu chất thải rắn và nước thải
- Hoạt động sản xuất có phát thải trực tiếp
- Thông số thiết bị, máy móc gây tiêu hao năng lượng
Lựa chọn hệ số phát thải phù hợp
Sau khi có dữ liệu hoạt động, doanh nghiệp cần áp dụng hệ số phát thải để chuyển đổi thành lượng CO2 tương đương (CO2e). Việc lựa chọn hệ số phát thải phải đồng nhất, rõ ràng và trích dẫn đầy đủ trong báo cáo.
Hệ số có thể lấy từ:
- Bộ Tài nguyên & Môi trường
- IPCC (Ủy ban Liên chính phủ về biến đổi khí hậu)
- GHG Protocol
- Tài liệu kỹ thuật của ngành
- Quy chuẩn quốc gia hoặc khu vực
Tính toán lượng CO2 và các khí nhà kính khác
Dựa trên công thức chuẩn, doanh nghiệp tiến hành 3 bước. Kết quả phải được trình bày minh bạch, có bảng biểu, đồ thị và mô tả để dễ hiểu và dễ kiểm chứng:
- Nhân dữ liệu hoạt động với hệ số phát thải
- Quy đổi các khí khác (CH₄, N₂O…) về CO2e
- Tổng hợp phát thải theo từng phạm vi
Tổng hợp báo cáo, phân tích và đánh giá phát thải
Doanh nghiệp cần trình bày:
- Mức phát thải theo từng nguồn
- So sánh phát thải giữa các năm
- Xác định nguồn phát thải lớn nhất (hotspots)
- Đánh giá mức độ ảnh hưởng tới mục tiêu môi trường
- Phân tích rủi ro liên quan đến carbon và biến đổi khí hậu
Doanh nghiệp cần tổng hợp dữ liệu phân tích và làm báo cáo CO2
Đề xuất giải pháp giảm phát thải và tối ưu vận hành
Một báo cáo CO2 hoàn chỉnh không chỉ đưa ra con số, mà còn phải đi kèm các giải pháp thực tiễn, chẳng hạn:
- Tiết kiệm điện
- Giảm tiêu thụ nhiên liệu hóa thạch
- Tối ưu quy trình sản xuất
- Thay thế thiết bị cũ bằng công nghệ tiết kiệm năng lượng
- Chuyển đổi phương tiện giao thông sang điện hoặc hybrid
- Hợp tác với nhà cung cấp có chỉ số carbon thấp
- Tận dụng năng lượng tái tạo (mặt trời, sinh khối…)
Hoàn thiện báo cáo và nộp lên cơ quan quản lý
Báo cáo CO2 sau khi hoàn chỉnh phải trình bày theo mẫu quy định, có đầy đủ dữ liệu, nguồn tham chiếu. Ngoài ra còn cần có thêm chữ ký xác nhận của lãnh đạo doanh nghiệp, nộp đúng thời hạn theo quy định của Nghị định 06/2022/NĐ-CP.
Báo cáo CO2 không chỉ là yêu cầu pháp lý hay một phần trong chiến lược ESG, nó còn là nền tảng giúp doanh nghiệp vận hành hiệu quả, tiết kiệm năng lượng và định hướng phát triển bền vững trong dài hạn. Những số liệu minh bạch mà báo cáo CO2 mang lại có thể giúp doanh nghiệp nhận diện vấn đề, cải thiện quy trình, đồng thời tạo sự tin tưởng lớn hơn trong mắt đối tác, khách hàng và nhà đầu tư.
Báo cáo CO2 cần phải đủ thông tin trước khi nộp lên cơ quan quản lý
Đó là lý do An Toàn Doanh Nghiệp trở thành lựa chọn đáng tin cậy của nhiều đơn vị khi cần hỗ trợ lập báo cáo CO2. Với kinh nghiệm trong tư vấn an toàn, môi trường và kiểm kê khí nhà kính, An Toàn Doanh Nghiệp giúp doanh nghiệp hoàn thành báo cáo nhanh chóng, chính xác, đúng chuẩn và sẵn sàng đáp ứng mọi yêu cầu kiểm tra từ cơ quan chức năng hoặc đối tác quốc tế.
Nếu doanh nghiệp của bạn đang chuẩn bị lập báo cáo CO2 hoặc cần tối ưu hệ thống kiểm kê khí nhà kính, An Toàn Doanh Nghiệp luôn sẵn sàng đồng hành trên con đường phát triển xanh và bền vững.
